Architektura sakralna

Przed za這瞠niem osady sukienniczej

"W po這wie XIX wieku by造 w υdzi dwa ko軼io造 - na Starym Mie軼ie, przy zbiegu ulic Brzezi雟kiej i Zgierskiej, sta drewniany ko軼i馧 katolicki, a na Nowym Rynku, przy rogu Piotrkowskiej, murowany ko軼i馧 ewangelicki 安. Tr鎩cy. Z czasem jeden ko軼i馧 katolicki przesta wystarcza potrzebom wiernych i pocz皻o my郵e o budowie drugiego, pozostawiaj帷 na ten cel dwa place: po prawej stronie Nowego Rynku i w Rynku Fabrycznym, gdzie dzi znajduje si katedra. Te puste, zaniedbane place szpeci造 miasto, na co nieraz zwraca造 uwag w豉dze. Ostatecznie do budowy drugiego ko軼io豉 katolickiego przyst徙iono w innym miejscu - przy zbiegu ulic Przejazd i Miko豉jewskiej. Roboty, pokrywane w latach 1858-1862 z dobrowolnych ofiar i dotacji rz康owej, zosta造 przerwane z powodu braku fundusz闚. Dopiero w 1872 r. powr鏂ono do rozpocz皻ych prac, a w 1884 r. neoroma雟ki ko軼i馧 安. Krzy瘸 zosta uko鎍zony. W tym samym roku uko鎍zono rozpocz皻 w 1879 r. budow cerkwi prawos豉wnej 安. Aleksandra Newskiego przy rogu ulic Widzewskiej i Dzielnej, projektowanej przez Majewskiego. W 1880 r. wykona on tak瞠 projekt neogotyckiego ko軼io豉 ewangelickiego 安. Jana, przy skrzy穎waniu ulic Ewangelickiej z Miko豉jewsk. Budow tego ko軼io豉 uko鎍zono w 1885 r. Majewski projektowa te synagog przy rogu ulic Spacerowej i Zielonej, wybudowan ze sk豉dek 篡dowskich w latach 1882-1887.

W 1888 r. drewniany ko軼i馧 katolicki zosta rozebrany i przeniesiony ze Starego Miasta na ulic Ogrodow, na miejsce pierwszego 堯dzkiego cmentarza, zamkni皻ego od 1852 r. Na Starym Mie軼ie, na miejscu drewnianego ko軼io豉, wybudowano w latach 1888-1892 neogotycki ko軼i馧 Wniebowzi璚ia N. Marii Panny.

Oko這 1897 r. w豉dze miejskie przeznaczy造 cz窷 Placu Szpitalnego przy Piotrkowskiej 265 pod budow trzeciego ko軼io豉 katolickiego. W prasie og這szono konkurs na budow 鈍i徠yni pod wezwaniem 安. Stanis豉wa Kostki. Nadesz這 wiele projekt闚 z kraju i z zagranicy. Jury przyzna這 pierwsz nagrod architektowi Zelmanowi z Berlina. W 1900 r. biuro pomiar闚 Zdzis豉wa Ku豉kowskiego i Miko豉ja Tr帳czy雟kiego w υdzi oznaczy這 na Placu Szpitalnym granice dzia趾i pod budow ko軼io豉. Do projektu Zelmana architekci polscy (J霩ef Pius Dzieko雟ki, Stefan Szyller i S豉womir Odrzywolski) wprowadzili zasadnicze poprawki, maj帷e na celu zwi瘯szenie rozmiar闚 鈍i徠yni. Doz鏎 nad budow gmachu powierzono krakowskiemu architektowi Kazimierzowi Soko這wskiemu, a zaprojektowanie architektury wn皻rza wiede雟kiemu architektowi Zygfrydowi Sternowi. Ceremonia po這瞠nia kamienia w璕ielnego odby豉 si 16 czerwca 1901 r. W 1909 r. doz鏎 techniczny nad budow obj掖 architekt 堯dzki Kazimierz Stebelski. W kilka lat p騧niej pokryto gmach dachem i zainstalowano elektryczne o鈍ietlenie. Dzwon ,,Zygmunt" zosta odlany w fabryce Johna przy Piotrkowskiej 217. Wie輳 wzniesiono w latach 1912-16. Neogotycka 鈍i徠ynia oddana zosta豉 wiernym w 1912 r., a pierwszym proboszczem by ksi康z pra豉t Wincenty Tymieniecki.

Projekt trzeciego ko軼io豉 ewangelickiego pod wezwaniem 安. Mateusza powsta w 1904 r, a budow rozpocz皻o w 1909 r. Stan掖 on przy Piotrkowskiej 279/281, w stylu neoroma雟kim. W υdzi mieszka這 w闚czas oko這 85 000 ewangelik闚.


W 1913 r. by這 w υdzi sze嗆 ko軼io堯w katolickich, trzy ewangelicko augsburskie, trzy mariawickie, cztery cerkwie i cztery synagogi [synagoga "post瘼owa" na rogu Zielonej i Spacerowej]. Na Piotrkowskiej sta造 trzy monumentalne budowle sakralne: ko軼i馧 安. Tr鎩cy [przebudowany - jkk], katedra i ko軼i馧 鈍. Mateusza."
Anna Rynkowska
src: Ulica Piotrkowska
96.04.17